Doelstellingen - verantwoording - realisatie

• Doelstellingen

De aangeboden programma’s moeten een beeld oproepen van wetenschap waarin exploratie, ontdekking en sociale interactie centraal staat. De leerlingen worden gestimuleerd om wetenschap te zien als een dynamische onderneming en als een groepsgebeuren.

Wetenschappelijke kennis komt niet vanzelf tot stand: elke ontdekking wordt kritisch onderzocht en geanalyseerd. De implicaties ervan worden geëvalueerd in het licht van de toenmalige stand van de kennis. Een wetenschappelijke ontdekking is niet zomaar een ‘feit’, maar het beginpunt van een intensieve discussie onder wetenschappers. Wetenschap wordt hier dus vooral gepresenteerd als een serie argumenten en tegenargumenten, waaruit geleidelijk aan een consensus ontstaat. Leerlingen leren te begrijpen op welke wijze wetenschappelijke discussies worden gevoerd en hoe kritische evaluatie en theoretische achtergronden een rol spelen in het tot stand komen van nieuwe kennis.

Er zal niet te veel nadruk worden gelegd op de tijdsgebonden aspecten van de wetenschapsgeschiedenis. De gekozen thema’s zijn niet toevallig ontdekkingen die de tand des tijds hebben doorstaan en die daarom nog steeds een plaats hebben in onze huidige wetenschap. Toch zullen, waar mogelijk en zinvol, verwijzingen worden ingebouwd naar de historische context en gebeurtenissen, wat een brug kan slaan naar andere schoolvakken, m.n. geschiedenis.
 

• Verantwoording 

 De laatste jaren wordt steeds vaker aan de alarmbel getrokken i.v.m. de afnemende interesse bij de jeugd voor de natuurwetenschappen. Het aantal studenten aan de Vlaamse universiteiten dat zich inschrijft voor een wetenschappelijke opleiding, neemt voortdurend af – een trend die trouwens ook internationaal wordt vastgesteld. Wetenschap lijkt bij jongeren niet meer goed in de markt te liggen. 

De redenen hiervoor zijn uiteraard heel divers en complex. Het ligt wel voor de hand dat de basis voor een interesse in wetenschap op de eerste plaats in het secundair onderwijs moet worden gelegd. Om wetenschap weer aantrekkelijk te maken voor de jongeren, zal het wetenschappelijk onderwijs nieuwe wegen moeten inslaan, o.a. door meer aandacht te besteden aan het vormen van attitudes, door vakoverschrijdend te werken en door de maatschappelijke relevantie van wetenschap in het licht te stellen. De eindtermen voor de wetenschapsvakken gaan inderdaad in die richting. Naast de cognitieve aspecten van het onderwijs, wordt steeds meer benadrukt dat de leerlingen ook inzicht moeten krijgen in de manier waarop wetenschap wordt verworven, in de filosofische en historische aspecten van wetenschap en in haar maatschappelijke betekenis.

Dit project wil vooral het wetenschappelijk onderzoek in de kijker plaatsen. Onderzoek is zelf een belangrijk onderdeel van het wetenschappelijke leven – door wetenschappers zelf wordt onderzoek vaak genoemd als het meest boeiende aspect van hun vak. Maar het is moeilijk om de wereld van onderzoek te introduceren op de schoolbanken. De leerlingen worden uit tijdsgebrek of didactische overwegingen vaak weinig gelegenheid geboden om in contact te komen met de uitdagingen van onderzoek. Het materiaal dat hier wordt aangeboden probeert in deze leemte te voorzien. 
 

• Realisatie 

Deze toepassingen werden geschreven in JAVA door Bart Jonckx, met steun van Marion Crauwels en Geert Vanpaemel. Deze toepassingen worden ter beschikking gesteld via deze website aan leerkrachten en leerlingen van het middelbaar onderwijs.

In dit project werden concreet twee toepassingen verder uitgewerkt, één rond het onderzoek van Mendel, en een ander rond de ontdekking van Crick en Watson.